Kennis
NEN 1010 gaat over het ontwerpen, aanleggen, uitbreiden en verifiëren van laagspanningsinstallaties. NEN 3140 gaat over veilig gebruik, beheer, onderhoud, werkzaamheden en periodieke inspectie nadat een installatie in bedrijf is.
Voor installateurs is de korte vuistregel: NEN 1010 bij aanleg en wijziging, NEN 3140 tijdens het gebruik. Toch is de grens niet helemaal zwart-wit. De normen kunnen binnen één installatie en opdracht naast elkaar nodig zijn.
| Onderdeel | NEN 1010 | NEN 3140 |
|---|---|---|
| Focus | Veilige elektrische installatie | Veilige bedrijfsvoering |
| Moment | Ontwerp, aanleg, uitbreiding en wijziging | Gebruik, beheer, onderhoud en werkzaamheden |
| Inspectie | Eerste verificatie en bepalingen voor verificatie | Periodieke inspectie van installaties en arbeidsmiddelen |
| Praktijk | Wat en hoe je installeert | Hoe je veilig met en aan de installatie werkt |
NEN 1010 is de centrale norm voor laagspanningsinstallaties in woningen, utiliteit en industrie. De norm geldt voor nieuwe installaties, maar ook voor uitbreidingen en wijzigingen. Delen van de bestaande installatie die door zo'n aanpassing worden beïnvloed, kunnen eveneens binnen de beoordeling vallen.
De norm behandelt onder meer bescherming tegen elektrische schok, overbelasting en kortsluiting, de keuze en aanleg van leidingen en de verificatie van de installatie. Na aanleg of een relevante wijziging hoort de installateur daarom te inspecteren, meten, beproeven en documenteren.
NEN 3140 geeft praktische invulling aan veilige bedrijfsvoering van laagspanningsinstallaties en elektrische arbeidsmiddelen. De norm gaat over veilig gebruik, werkzaamheden aan of nabij elektrische installaties, onderhoud en periodieke inspectie.
NEN 3140 is vooral belangrijk in werksituaties. Denk aan aanwijzingen van medewerkers, werkprocedures, veiligstellen voor werkzaamheden en het bepalen van passende inspectietermijnen. Er bestaat geen standaard keuringsinterval dat voor iedere installatie gelijk is; risico, gebruik, omgeving en eerdere resultaten spelen mee.
Een praktisch voorbeeld: je plaatst een nieuwe laadpaalgroep. De uitbreiding en opleveringsmetingen vallen onder NEN 1010. Zodra de installatie in gebruik is, gaat het beheer, veilig werken en periodiek inspecteren verder onder NEN 3140. Gebruik vóór de uitbreiding ook de meterkast-check voor installateurs.
Binnen de SCIOS-certificatieregeling bestaat Scope 8 uit EBI en PI. Volgens SCIOS gebruikt de EBI onder meer NEN 1010 deel 6 als basis voor nieuwe of gewijzigde installaties. De PI richt zich op bestaande installaties en gebruikt NEN 3140 als basis.
Een inspectie volgens een NEN-norm is daardoor niet automatisch een SCIOS Scope 8-inspectie. Voor Scope 8 zijn ook de SCIOS-regeling, het inspectieplan en certificatie van het inspectiebedrijf van belang.
Sinds 1 januari 2024 is het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) de opvolger van het Bouwbesluit. Het Bbl stelt wettelijke veiligheidseisen aan elektrische installaties in bouwwerken en verwijst voor laagspanningsinstallaties naar aangewezen delen en versies van NEN 1010 als bepalingsmethode.
NEN 1010 is dus geen wet op zichzelf. Maar binnen het toepassingsgebied van het Bbl zijn de aangewezen eisen juridisch bindend. Een gelijkwaardige oplossing kan soms mogelijk zijn, maar dan moet aantoonbaar hetzelfde veiligheidsniveau worden bereikt.
Dat betekent niet dat iedere oude installatie volledig aan de nieuwste NEN 1010 moet worden aangepast. Bij bestaande bouw en gedeeltelijke verbouw spelen het bestaande niveau en het rechtens verkregen niveau mee. Bij volledige vernieuwing van een bouwwerkinstallatie gelden de nieuwbouweisen.
Voor NEN 3140 ligt dit anders. Deze norm is niet op dezelfde manier vanuit het Bbl aangewezen. NEN 3140 is volgens NEN een praktische manier om invulling te geven aan de zorgplicht uit de arbowetgeving, maar een werkgever mag de vereiste veiligheid ook aantoonbaar op een andere manier organiseren.
Nee. NEN 1010 en NEN 3140 hebben een ander doel. Bij een bedrijfsinstallatie kunnen beide normen naast elkaar van toepassing zijn.
De aangewezen eisen zijn binnen het toepassingsgebied van het Bbl juridisch bindend. NEN 1010 is niet zelf de wet; het Bbl is de wettelijke basis en gebruikt NEN 1010 als bepalingsmethode.
Nee. NEN 1010 geldt ook voor wijzigingen en uitbreidingen en voor bestaande delen die daardoor worden beïnvloed.
Er is geen universele vaste termijn. De passende frequentie volgt uit een risico-inventarisatie en factoren zoals gebruik, omgeving, leeftijd en eerdere inspectieresultaten.
Nee. Scope 8 gebruikt NEN 1010 of NEN 3140 als basis, maar voegt de eisen van de SCIOS-certificatieregeling en het inspectieplan toe.
Zijn bij een inspectie afwijkingen gevonden? Lees dan het stappenplan voor een afgekeurde elektrische installatie.
Deze pagina schept duidelijkheid op basis van de praktijk, maar is geen juridisch of veiligheidskundig advies. Iedere installatie en iedere situatie is anders. Laat je voor je actie onderneemt altijd adviseren door een gecertificeerd inspecteur of specialist die jouw specifieke situatie kent.
Met Herstello koppel je iedere constatering aan de oplossing, foto's en meetgegevens. Zo maak je snel een compleet herstelrapport voor de herbeoordeling.
Probeer het 5 dagen gratis